Stofnun Vilhjálms Stefánssonar

Skiptinám á sviði norðurslóðafræða (16.0242012)
Fyrir hönd utanríkisráðuneytis Íslands og Noregs auglýsir Alþjóðaskrifstofa háskólastigsins eftir umsóknum um styrki til skiptináms á milli Íslands og Noregs á sviði Norðurslóðafræða (Arctic Studies).

Styrkupphæð er 520 evrur uppihaldsstyrkur á mánuði og allt að 1.200 evrur í ferðastyrk. Lágmarksdvöl er einn mánuður og hámarkdvöl 12 mánuðir. Dvölin getur falist í hefðbundnu skiptinámi, rannsóknarnámi eða starfsnámi. Almennt gilda sömu reglur og um annað skiptinám, eins og Nordplus og Erasmus.

Nemendur í framhalds- og doktorsnámi hafa forgang og einnig nemendur sem sækja um til háskóla sem eru aðilar að háskólanetinu University of the Arctic.

APECS auglýsir eftir nýjum forstjóra (09.02.2012)
The Association of Polar Early Career Scientists (APECS) auglýsir eftri nýjum forstjóra með aðsetur í Tromsø í Noregi. Nánari upplýsingar um APECS má finna á vefsíðu þeirra, þar sem einnig er hægt að lesa skýrslur og annað útgefið efni.

Sjá nánar um stöðu forstjóra hér. Umsóknarfrestur er til 27. febrúar 2012.

ICASS VII: Viðtöl (16.01.2012)
Skrifstofa IASSA sem hefur verið á Stofnun Vilhjálms Stefánssonar sl. þrjú ár hefur nú verið flutt til University of Northern British Columbia (UNBC) í Prince George í Kanada. Þar mun áttunda ICASS ráðstefnan verða haldin árið 2014.

Loftslag og lífríki (29.11.2011)
Málþing um áhrif loftslagsbreytinga á náttúrufar og lífríki verður haldið föstudaginn 2. desember 2011 kl. 13-16:30 á Grand Hóteli. Fundarstjóri er Magnús Jóhannesson ráðuneytisstjóri í umhverfsráðuneytinu.

Dagskrá málþingsins
13:00 Opnun málþings: Kristín Linda Árnadóttir, forstjóri Umhverfisstofnunar
13:10 Losun gróðurhúsalofttegunda, staða og horfur: Christoph Wöll, Umhverfsstofnun
13:30 Hnattrænar loftslagbreytingar og áhrif þeirra. Hvert stefnir?: Halldór Björnsson, Veðurstofu Íslands
13:50 Náttúrulegar sveifur og langtíma breytingar á sýrustigi sjávar við Ísland: Jón Ólafsson, Hafrannsóknastofnun og Háskóla Íslands
14:10 Endurheimt votlendis sem mótvægisaðgerð: Jón Guðmundsson, Landbúnaðarháskóla Íslands
14:30 Kaffi
14:45 Skógar- og loftslagsbreytingar: Arnór Snorrason, Brynhildur Bjarnadóttir, Björn Traustason og Þorbergur Hjalti Jónsson, Rannsóknastöð skógræktar, Mógilsá
15:05 Líffræðileg fjölbreytni: Hildur Vésteinsdóttir, Umhverfisstofnun
15:20 Fæðubreytingar í sjó og áhrif á sjófuglastofna við Ísland: Arnþór Garðarsson prof. emiritus
15:40 Þróun svartfuglsveiða – tölur úr veiðiskýrslum: Steinar Rafn Beck, Umhverfisstofnun
16:00 Innrásarvíkingar: Erling Ólafsson, Náttúrufræðistofnun Íslands
16:20 Samantekt fundarstjóra
16:30 Lok málþings

ICASS VII ráðstefnan á Akureyri (01.07.2011)
Sjöunda ráðstefna Alþjóðlegra norðurslóðasamtaka félagsvísindamanna (IASSA) fór fram í húsnæði Háskólans á Akureyri dagana 22.-26. júní 2011. Ráðstefnuna sóttu yfir 400 manns frá 30 löndum og tókst hún í alla staði mjög vel.

Fréttamaður frá National Geographic News var á ráðstefnunni og mun efni frá ráðstefnunni birtast þar. Nú þegar má sjá og heyra viðtal sem hann tók við Joan Nymand Larsen, forseta samtakanna, sem hafa haft aðsetur sitt á Akureyri sl. þrjú ár. Einnig er þar ræða Svandísar Svavarsdóttur, umhverfisráðherra, sem bauð gesti velkomna á opnunardegi ráðstefnunnar.

Fyrirlestur: Áhrif loftslagsbreytinga á heimskautagróðurfar
Hlýnun jarðar er hvað hröðust á norðurhveli jarðar. Í fyrirlestri sem Akureyrarsetur Náttúrufræðistofnunar Íslands býður uppá í Háskólanum á Akureyri verður fjallað um áhrif hlýnunarinnar á heimskautagróðurlendi og þær rannsóknaraðferðir sem notaðar eru. Erindið verður haldið fimmtudaginn 28. apríl kl. 12:10 í stofu M101 í Miðborg (nýbygging HA).

Martha Raynolds, gróður- og fjarkönnunarfræðingur við Háskólann í Alaska, Fairbanks, flytur erindi sitt Searching for the effects of climate change on tundra vegetation. Erindið verður flutt á ensku.

Útdráttur erindis á ensku: It is well-known that northern latitudes are warming faster than the Earth as a whole. This warming has been documented for several decades, but the effect on arctic vegetation has been difficult to document. Experimental results give us some indication of what types of changes to look for. However in natural conditions the complex interactions between the soils, permafrost, vegetation and atmosphere, as well as natural variability, make these changes hard to measure. Satellite remote sensing, repeat photography, tree-ring studies and permanent vegetation plots provide information on the varied response of vegetation to climate change in different parts of the Arctic.

Málstofa um sjófugla við Ísland
Umhverfisráðuneytið og Náttúrufræðistofnun Íslands efna til málstofu fimmtudaginn 31. mars 2011 um ástand og þróun helstu stofna sjófugla við landið, hvernig loftslags- og umhverfisbreytingar hugsanlega virka á stofnana og umhverfi þeirra og hvernig bregðast megi við slíkum breytingum.

Dagskrá:
13:00 Setning, Svandís Svavarsdóttir umhverfisráðherra
13:10 Sjófuglastofnar við Ísland - inngangur. Arnþór Garðarsson prófessor Háskóla Íslands
13:40 Loftslagsbreytingar og hlýnun sjávar. Halldór Björnsson Veðurstofu Íslands.
14:00 Hvaða áhrif gæti hlýnun haft á lífríki sjávar við Ísland og á nálægum svæðum. Hjálmar Vilhjálmsson fiskifræðingur
14:20 Fæða stærstu stofna íslenskra sjófugla. Kristján Lilliendahl, Hafrannsóknastofnun
14:40 Stofnrannsóknir á lunda, hlýnun sjávar og sjálfbærni veiða. Erpur S. Hansen Náttúrustofu Suðurlands
15:00 Kaffi
15:20 Vetrarstöðvar íslenskra bjargfugla. Guðmundur A. Guðmundsson, Náttúrufræðistofnun Íslands
15:40 Vöktun sjófugla og annarra mikilvægra fuglastofna. Kristinn H. Skarphéðinsson, Náttúrufræðistofnun Íslands
16:00 Mögulegar aðgerðir – umræða
17:00 Fundarslit

Ráðstefna: ICASS VII á Akureyri 22.- 26. júní 2011 - Skráning er hafin
Sjá upplýsingar um þessa alþjóðlegu ráðstefnu félagsvísindamanna á norðurslóðum hér.

Málþing: Fishing People of the North: Cultures, Economies, and Management Responding to Change
27^th Lowell Wakefield Fisheries Symposium verður haldið í Anchorage, Alaska, 14.-17. september 2011.
Kallað er eftir útdráttum fyrir 4.apríl 2011. Sjá nánari upplýsingar um málþingið og skráningu hér.

Opinn fyrirlestur Robert W. Corell
Rannsóknamiðstöð Íslands, Rannís, og Alþjóðamálastofnun Háskóla Íslands standa fyrir opnum fyrirlestri með dr. Robert W. Corell, heimsþekktum vísindamanni sem hefur einkum rannsakað áhrif loftslagsbreytinga á norðurslóðum. Fyrirlestur Corell sem fjallar um hraðfara breytingar á norðurslóðum og þýðingu þeirra fyrir stjórnun á heimsvísu verður haldinn þriðjudaginn 15. febrúar nk. kl. 12:00-13:00 í stofu 201 í Odda, Háskóla Íslands. Allir velkomnir meðan húsrúm leyfir. Sjá auglýsingu um fyrirlesturinn.

Einnig er bent á að Robert Corell flytur annan fyrirlestur, Hraðfara breytingar á norðurslóðum og þýðing þeirra fyrir vísindi og stefnumótun, á félagsvísindatorgi Háskólans á Akureyri, mánudaginn 14. febrúar kl. 12:00-13:00 í stofu M102, Sólborg, sjá auglýsingu á www.unak.is.

Atvinnumöguleikar
Hákólinn í Oulu/Thule Institute í Finnlandi býður vísindafólki með doktorsgráður upp á fimm ára ráðningar:
- Research Fellow in River Basin Research Sjá nánar.
- Research Fellow in Interdisciplinary and Transdisciplinary Research in Environmental Sciences. Sjá nánar.
- Research Fellow in Sustainable Resource Management and Material Efficiency. Sjá nánar.

Norðurslóðadagurinn 2010 - vefvörpun
Arctic Portal sá um að vefvarpa Norðurslóðadeginum sem haldinn var í Norræna húsinu 10. nóvember 2010 (sjá hér neðar). Upptökurnar eru nú aðgengilegar á heimasíðu Arctic Portal (smellið hér og svo á Conferences).

Sjöunda ráðstefna Alþjóðlegra norðurslóðasamtaka félagsvísindamanna á Akureyri 22.-26. júní 2011 - óskað eftir fyrirlestrum/veggspjöldum

Að ráðstefnunni standa IASSA, Háskólinn á Akureyri, Akureyrarbær, Stofnun Vilhjálms Stefánssonar, ásamt Rannís, Arctic Portal, Rannsóknarþingi norðursins og Ferðaskrifstofu Akureyrar.
Alþjóðleg norðurslóðasamtök félagsvísindafólks voru stofnuð árið 1990 og halda sína allsherjar ráðstefnu á þriggja ára fresti. Reiknað er með 400 ráðstefnugestum frá um 20 löndum á ráðstefnunni á Akureyri í júní 2011.

Á sjöundu ráðstefnu IASSA, sem ber heitið Circumpolar Perspectives in Global Dialogue: Social Sciences beyond the International Polar Year, bjóðast fjölbreytt tækifæri til að skiptast á upplýsingum um rannsóknir á sviði félags-, hug- og mann-vísinda í norðurslóðasamhengi. Í boði verða erinda- og umræðu-lotur, pallborðsumræður, vinnusmiðjur, „plenum“ fyrirlestrar, veggspjaldasýningar, opnar kynningar, kvikmyndasýningar og listrænir viðburðir.

Þeir sem hafa áhuga á að vera með erindi, kynningu eða veggspjald á ráðstefnunni eru beðnir að koma útdráttum ásamt öðrum upplýsingum á framfæri við aðsetur IASSA með rafrænum hætti fyrir 20. desember 2010. Til þess gert rafrænt form er að finna á www.iassa.org, ásamt upplýsingum um meginþemu og lotur ráðstefnunnar.

Norðurslóðadagurinn 10. nóvember 2010
Norðurslóðadagur, með áherslu á breytingar á norðurslóðum: vöktun umhverfis og samfélags, verður haldinn í Norræna húsinu í Reykjavík, miðvikudaginn 10.nóvember 2010, frá kl. 09:00 til 16:00.Fluttir verða sjö fyrirlestrar og síðan verða pallborðsumræður um stöðu rannsókna, vöktunar og alþjóðlegrar samvinnu á norðurslóðum. Ýmis veggspjöld og kynningarefni verður til sýnis. Deginum lýkur með minningarfyrirlestri Vilhjálms Stefánssonar.
Sjá dagskrá Norðurslóðadagsins. Aðgangur ókeypis og allir velkomnir.
Norðurslóðadeginum verður vefvarpað á www.arcticportal.org.

Minningarfyrirlestur Vilhjálms Stefánssonar 2010
Minningarfyrirlestur Vilhjálms Stefánssonar 2010 verður hluti af dagskrá Norðurslóðadagsins í Norræna húsinu þann 10. nóvember næstkomandi og hefst kl 15:00. Að þessu sinni flytur Þóra Ellen Þórhallsdóttir prófessor við Háskóla Íslands fyrirlesturinn með titilinn "Vísindamaðurinn í náttúrunni og náttúra vísindarannsókna: Um hlutverk og samfélagslegar skyldur vísindamanna." Allir velkomnir.

PhD vinnusmiðja - Young Scientist Forum / APECS 2011: Arctic Tipping Points: Research as a Driver for Northern Development
Samhliða Arctic Frontiers Conference 2011 munu Association of Polar Early Career Scientists (APECS) og ARCTOS PhD School skipuleggja alþjóðlega vinnusmiðju fyrir doktorsnema og vísindafólk með doktorsnám að baki, sem áhuga hafa á rannsóknum og þróun á norðurheimskautssvæðinu. Vinnusmiðjan verður haldin 23. janúar til 2. febrúar 2011 og fer fram í Tromsø, um borð í Hurtigruten og í Svolaer, Lofoten. Umsóknarfrestur rennur út mánudaginn 1. nóvember 2010.

Smellið hér eða sendið póst til Matias Langgaard Madsen til að fá meiri upplýsingar.

Farandsýningin til Galisíu
Farandsýning Stofnunar Vilhjálms Stefánssonar um Vilhjálm og norðurslóðir, Heimskautslöndin unaðslegu, var opnuð þann 24. september 2010 í Þjóðarsafninu í Santiago de Compostela í Galísíu á Spáni. Sýningin er sett upp sem þáttur í evrópsku samstarfsverkefni um fiskveiðimenningu, FISHERNET og verður til sýnis út októbermánuð.

ICASS VII á Akureyri 2011: Framlengdur frestur til skila á þematillögum
Frestur til að skila inn tillögum að þemum fyrir ráðstefnulotur og vinnusmiðjur á ICASS VII ráðstefnuna (sjá frétt hér að neðan) hefur verið framlengdur til 4.október 2010. Senda skal tillögur til ritara IASSA, Láru Ólafsdóttur og forseta IASSA, Joan Nymand Larsen.

Hnattræn hlýnun, jöklar og hækkun sjávaryfirborðs
Fyrirlestur um hnattræna hlýnun, jökla og hækkun sjavaryfirborðs verður í N101, hátíðarsal HA að Sólborg og hefst kl 12.00 miðvikudaginn 22. september 2010.

Í fyrirlestrinum mun Dr Richard Williams, Jr, vísindamaður við Bandarísku jarðvísindastofnunina, fjalla um breytingar á jöklum jarðarinnar, þar á meðal aukningu í afrennsli að sumarlagi af Grænlandsjökli og minnkun íss á Suðurheimskauti. Aukið rúmmál hafanna og afrennsli frá jöklum, sem eru afleiðingar hnattrænnar hlýnunar, veldur hröðun á hækkun sjávaryfirborðs, með alvarlegum samfélagslegum og efnahagslegum afleiðingum til langs tíma, sérstaklega fyrir þá íbúa heimsins sem búa á láglendum svæðum og eyjum. Richars mun einnig fjalla um rannsóknir sem hann hefur stundað á íslenskum jöklum undanfarna áratugi, m.a. í samstarfi við Odd Sigurðsson, jöklafræðing á Veðurstofu Íslands. Fyrirlesturinn er í boði Stofnunar Vilhjálms Stefánssonar í samstarfi við Akureyrarsetur Náttúrufræðistofnunar Íslands og Viðskipta- og raunvísindasvið HA.

Tuttugu ára afmæli IASSA samtakanna
IASSA (International Arctic Social Sciences Association) samtökin voru stofnuð 23. ágúst 1990 í Farirbanks, Alaska og eiga því tuttugu ára afmæli um þessar mundir. Sjá ávarp forseta samtakanna hér.

IASSA óskar eftir tillögum að þemum fyrir ráðstefnulotur og vinnusmiðjur á ICASS VII. Senda skal tillögur fyrir 15. september 2010 til ritara IASSA, Láru Ólafsdóttur og forseta IASSA, Joan Nymand Larsen.

Á ráðstefnunni munu bjóðast fjölbreytt tækifæri til að skiptast á upplýsingum um rannsóknir á sviði félagsvísinda á norðurslóðum og til að brjóta til mergjar niðurstöður Alþjóða heimskautaársins (IPY) á sviði félags- og mannvísinda, og tengdra þátta. Meðal annars verða sérstakar verkefnalotur, pallborðsumræður, opnar kynningar og gestafyrirlestrar. Listi yfir tillögur að ráðstefnuþemum verður birtur í október 2010.

Í septemberlok verður óskað eftir útdráttum vegna ICASS VII, með skilafresti 15. desember 2010.

Allar upplýsingar um ráðstefnuna munu birtast á heimasíðu IASSA eftir því sem þær liggja fyrir.

Ráðstefna: Climate Adaptation in the Nordic Countries: Science, Practice, Policy
Climate Adaptation in the Nordic Countries: Science, Practice, Policy er alþjóðleg ráðstefna sem haldin verður í Stokkhólmi dagana 8. – 10. nóvember 2010.
Sjá meira á vefsíðu ráðstefnunnar.

Dr Joan Nymand Larsen stýrir vinnu við heimskautakafla fimmtu skýrslu Loftslagsnefndar Sameinuðu þjóðanna
Dr Joan Nymand Larsen við Stofnun Vilhjálms Stefánssonar verður annar aðalhöfundur (með Dr Oleg Anisimov frá Rússlandi) kafla 28 á vegum Vinnuhóps ll (Afleiðingar, aðlögun og tjónnæmi) um heimskautasvæðin í fimmtu skýrslu Loftslagsnefndar Sameinuðu þjóðanna sem áætlað er að verði fullgerð árið 2014

Ný skýrsla: Arctic Social Indicators
Vakin er athygli á nýútkominni skýrslu, Arctic Social Indicators, sem undirbúin var og ritstýrt frá Stofnun Vilhjálms Stefánssonar. Skýrslan er gefin út af Norrænu ráðherranefndinni. Hægt er að skoða skýrsluna hér.

Heimsókn frá stækkunarnefnd Evrópubandalagsins
25 manna stækkunarnefnd Evrópubandalagsins heimsótti stofnunina á uppstigningardag, 13. maí 2010. Níels Einarsson forstöðumaður, Jón Haukur Ingimundarson sviðsstjóri og Astrid Ogilvie samstarfsmaður frá Institute of Arctic & Alpine Research, University of Colorado sáu um kynningu á norðurslóðamálefnum, -stofnunum, menntunarfrumkvæði og öðrum verkefnum sem eru mikilvæg fyrir Evrópu og stefnuna í norðurslóðamálum.

Málstofa: Geopolitical and Legal Aspects of Canada’s and Europe’s Northern Dimensions
Málstofan Geopolitical and Legal Aspects of Canada’s and Europe’s Northern Dimensions verður haldin í Háskólanum í Alberta, Kanada, 27.-28. maí 2010. Síðasti skráningardagur er 25. maí 2010. Sjá nánar hér.

Fréttabréf MISTRA
Hér má sjá nýjasta fréttabréf MISTRA (Stiftelsen för miljöstrategisk forskning), þar sem m.a. er fjallað um nýtt félagsvísindalegt verkefni með áherslu á vísindalega þekkingu sem nýtist þjóðfélaginu, þeim sem taka ákvarðanir og almenningi á norðurslóðum.

Ráðstefna: Auður hafs og stranda
Ráðstefnan Auður hafs og stranda: frumkvæði og sköpunarkraftur til nýtingar menningararfs verður haldin í Ketilhúsinu á Akureyri föstudaginn 7. maí 2010. Sjá dagskrá.

Stofnun Vilhjálms Stefánssonar tekur þátt í Evrópuverkefninu Fishernet/Trossan sem er þriggja ára samstarfsverkefni fiskveiðiþjóða í Evrópu. Verkefnið hófst í september 2008 og miðar að því að varðveita, miðla og nýta menningararf sem tengist sjósókn, umhverfisþekkingu sjómanna og sérstakri menningu fiskveiðisamfélaga.

Fyrirlestur um eldsumbrot og áhrif á umhverfi, loftslag og samfélag á Íslandi í aldanna rás
Dr Astrid E.J.Ogilvie veðurfarssagnfræðingur frá Institute of Arctic and Alpine Research (INSTAAR) University of Colorado flytur fyrirlestur um eldsumbrot og áhrif á umhverfi, loftslag og samfélag á Íslandi í aldanna rás: Fires from Beneath and Smoke from Above: Environmental, Climatic, and Social Impacts of Volcanic Eruptions in Iceland in Historical Times.

Fyrirlesturinn er í boði Stofnunar Vilhjálms Stefánssonar og Akureyrarseturs Náttúrufræðistofnunar Íslands og verður miðvikudaginn 12. maí 2010 kl. 12.10 í anddyri Borga við Norðurslóð, Akureyri. Allir velkomnir.

Ný vefsíða: Fishernet.is
Fimmtudaginn 15. apríl 2010 opnaði Svandís Svavarsdóttir umhverfisráðherra, síðu á veraldarvefnum sem hefur að geyma margvíslegan fróðleik um strand- og fiskveiðimenningu Íslands. Síðan www.fishernet.is er unnin af Stofnun Vilhjálms Stefánssonar og kynntu starfsmenn stofnunarinnar vefinn og sögðu frá verkefninu.

Fishernet er heiti þriggja ára samevrópsks verkefnis (frá 1. september 2008) sem miðar að því að varðveita, miðla og nýta menningararf sem tengist sjósókn, umhverfisþekkingu sjómanna og sérstakri menningu fiskveiðisamfélaga.

Hérlendis er það Stofnun Vilhjálms Stefánssonar sem tekur þátt í verkefninu með áherslu á fiskveiðimenningu á Íslandi, Grænlandi og Færeyjum, en samstarf er einnig við fjölmargar stofnanir, söfn, sýningar, sérfræðinga, samtök og ekki síst áhugfólk sem á einn eða annan hátt sinna fiskveiðum og menningararfi á svæðinu.

Af hálfu Stofnunar Vilhjálms Stefánssonar er nú í gangi vinna að umfangsmiklu gagnasafni. Þar verður að finna flest það er lýtur að strand- og fiskveiðimenningu þjóðarinnar að fornu og nýju. Má þar nefna fornminjar við sjávarsíðuna, kynningu á sjóminjasöfnum, sýningum, vitum og verkefnum sem hafa verið unnin eða eru í vinnslu. Einnig er ætlunin að safna saman sem mestu af útgefnu efni, ritgerðum, greinum og fyrirlestrum, og gera lista yfir bækur sem út hafa komið og fjalla um strand- og fiskveiðimenningu.

Gagnagrunnurinn mun því hafa að geyma í máli og myndum, jafnt efni um sjósókn, hlutverk kvenna og karla í fiskveiðimenningu, umhverfisþekkingu, vita, matarmenningu, tónlist, báta, verbúðarleiki og sjóskrímsli, svo eitthvað sé nefnt.

Tilkoma gagnasafnsins mun auðvelda aðgengi að upplýsingum og kynningu á einum dýrmætasta þætti íslenskrar menningararfleifðar í nútíð sem fortíð. Erlendir samstarfsaðilar í verkefninu Trossan (Fishernet) koma frá sjálfstjórnarhéraðinu Galisíu á Spáni sem leiðir verkefnið, Noregi, Orkneyjum við Skotland, Búlgaríu, og Kýpur.

Meistaranám: Health and Wellbeing in the Circumpolar Area
Vakin er athygli á tveggja ára alþjóðlegu meistaranámi við háskólann í Oulu í Finnlandi. Umsóknarfrestur rennur út 31. mars 2010.
Hér og á vefsíðu Háskólans í Oulu má sjá nánari upplýsingar um námið.

Fréttabréf Trossunnar
Nú er komið út fréttabréf samevrópska verkefnisins FISHERNET: Fishing Cultural Heritage Network sem Stofnun Vilhjálms Stefánssonar tekur þátt í. Um er að ræða þriggja ára verkefni sem hlotið hefur styrk frá Menningaráætlun Evrópusambandsins en lykilþátttakendur eru Galisía (Spánn), Noregur, Búlgaría, Ísland, Kýpur og Orkneyjar (Bretland). Verkefnið miðar að því að varðveita, miðla og nýta menningararf sem tengist sjósókn, umhverfisþekkingu sjómanna og sérstakri menningu fiskveiðisamfélaga. Framlag Stofnunar Vilhjálms Stefánssonar er sérstaklega tengt fiskveiðimenningu á Íslandi, Grænlandi og Færeyjum. Íslenski hlutinn gengur undir nafninu Trossan og er að finna á vefslóðinni www.fishernet.is.

Í fréttabréfi FISHERNET kennir ýmissa grasa frá þátttakendum verkefnisins og má þar nefna umfjöllun um Foldal fiskverksmiðjuna í Finnmörk í Noregi sem í dag er notuð sem menningarsetur nokkurs konar þar sem haldnir eru tónleikar, sýningar og hátíðir en sem einnig er safn og náttstaður fyrir ferðamenn. Sagt er frá aðlögun fiskveiðisamfélaga á Orkneyjum að breyttum tímum, og einnig greint frá ferðum og næsta fundi verkefnisins sem haldinn verður í Reykjavík og á Siglufirði, Húsavík og Akureyri í maí næstkomandi. Hluti af dagskránni er ráðstefnan Auður hafs og stranda: Frumkvæði og nýsköpun til nýtingar menningararfs, sem haldin verður á Akureyri þann 7. maí 2010.

Hægt er að nálgast fréttabréfið á heimasíðu Trossunnar, www.fishernet.is og er þar einnig að finna gagnlegt efni; greinar, ritgerðir og annað efni sem tengist sjávar- og strandmenningu á Íslandi og norður-Atlantshafi og gæti sem best nýst til rannsókna hvers konar eða skemmtunar.

Málþing á Blönduósi: Hafís og strandmenning
Miðvikudaginn 10. febrúar 2010 kl.17-19:30 verður haldið málþing á vegum Háskólasetursins á Blönduósi um hafís og strandmenningu. Málþingið verður á Pottinum og pönnunni á Blönduósi. Sjá nánar á heimasíðu Hólaskóla. Skúli Skúlason rektor Háskólans á Hólum verður fundarstjóri. Aðgangur að málþinginu er ókeypis og eru allir velkomnir.

Dagskrá:
Stutt kynning á Háskólasetri Háskólans á Hólum á Blönduósi: Fulltrúi stjórnar og Ester Helgadóttir sérfræðingur við Háskólasetrið
Island 1830-1999: climate, paleoclimate and sea ice: Jean-Luc Mercier, prófessor við Háskólann í Strasbourg, Frakklandi
Hafíssaga síðustu tíu þúsund ára: Ólafur Ingólfsson prófessor við Háskóla Íslands
Hafís og siglingar: Þór Jakobsson veðurfræðingur
- Kaffihlé
Útbreiðsla og áhrif hafíss fyrr á öldum: Astrid Ogilvie prófessor við Institute of Arctic and Alpine Research í Boulder, Colorado
Rauntímaeftirlit með hafís við Ísland: Ingibjörg Jónsdóttir dósent við Háskóla Íslands
Heimsóknir hvítabjarna á Íslandi á síðastliðnum árum: Þorsteinn Sæmundsson forstöðumaður Náttúrustofu Norðurlands vestra
- Umræður

Málþing um kyn og loftslagsbreytingar
Föstudaginn 5. febrúar 2010 verður málþingið Kyn og loftslagsbreytingar haldið í Háskóla Íslands, stofu 101 Lögbergi, kl. 14.30-16.45. Samstarfsaðilar um málþingið eru Rannsóknastofa í kvenna- og kynjafræðum, EDDA - öndvegissetur, Jafnréttisstofa og Stofnun Vilhjálms Stefánssonar.

Á ráðstefnu Sameinuðu þjóðanna um loftslagsbreytingar sem haldin var í Kaupmannahöfn í desember 2009 var Ísland heiðrað sérstaklega fyrir að halda kynjasjónarhorni á lofti í þeim samningaviðræðum sem þar áttu sér stað. Margir spyrja sig hvað kynjasjónarmið koma baráttunni gegn loftslagsbreytingum við. Svarið er þríþætt: Í fyrsta lagi hegða kynin sér misjafnlega og hafa þar með mismunandi áhrif á umhverfið. Konur sem neytendur og stjórnendur neyslu heimilanna geta haft önnur og meiri áhrif en karlar til umhverfisvænni neysluhátta. Í öðru lagi hefur komið í ljós að konur verða verr úti í náttúruhamförum sem tengjast veðurfarsbreytingum en karlar. Í þriðja lagi blasir við sú staðreynd að á meðan loftslagsbreytingarnar varða líf og framtíð bæði kvenna og karla eru það fyrst og fremst karlar sem sitja við samningaborðin og móta framtíðarstefnu mannkyns. Á málþinginu verður fjallað um ýmsar hliðar umræðunnar um loftslagsbreytingar út frá kynjasjónarhorni, frá heimskautsbaug til heitra Afríkulanda. Að loknum erindum verða pallborðsumræður.

Dagskrá:
- Svandís Svavarsdóttir umhverfisráðherra flytur ávarp
- Kristín Ástgeirsdóttir, framkvæmdastjóri Jafnréttisstofu: „Kynjavíddir í alþjóðlegri umræðu um loftlagsbreytingar"
- Sólveig Anna Bóasdóttir, dósent í guðfræðilegri siðfræði: „Loftslagsbreytingar í guðfræðilegri siðfræði: Femínísk orðræða um lífvænan náttúruskilning"
- Anna Karlsdóttir, lektor í mannvistarlandfræði og ferðamálafræði: „Strandbyggðir á Norðurslóðum"
- Magnfríður Júlíusdóttir, lektor í mannvistarlandfræði: „Loftslagsbreytingar og kynjuð þróunarorðræða um Afríku: Gamalt stef í nýjum umbúðum?"
- Pallborðsumræður

Ísland verðlaunað fyrir að tryggja aðkomu kvenna að úrbótum í loftslagsmálum
Svandís Svavarsdóttir umhverfisráðherra flutti í gær opnunarávarp í málstofu sem haldin var á loftslagsráðstefnunni í Kaupmannahöfn, sem bar yfirskriftina „Konur sem afl til breytinga.“ Við þetta tilefni afhentu regnhlífarsamtök kvenna, „Women and Gender Constituency,“ stjórnvöldum á Íslandi og í Gana viðurkenningu fyrir að vera sterkir málsvarar jafnréttis kynjanna og jafnrar þátttöku kvenna og karla í aðgerðum gegn loftslagsbreytingum. Ísland hlaut viðurkenninguna sérstaklega fyrir að koma sterkum texta um jafnrétti kynjanna og virka þátttöku kvenna í öllum aðgerðum gegn loftslagsbreytingum inn í samningsdrögin sem liggja fyrir ráðstefnunni - en þetta mun vera í fyrsta sinn sem slíkur texti er hluti af mögulegri ályktun á loftslagsráðstefnu Sameinuðu þjóðanna. Gana hlaut verðlaun fyrir aðgerðir heima fyrir.

Sjá meira á heimasíðu Umhverfisráðuneytisins.

Frú Evelyn Stefansson Nef er látin
Okkar góði vinur og velgjörðarmaður Evelyn Stefansson Nef lést á heimili sínu í Washington D.C. þann 10. desember 2010, 96 ára að aldri. Evelyn var rithöfundur, sálkönnuður og mannvinur fædd í New York borg 24. júli 1913. Hún var ekkja mannfræðingsins og landkönnuðarins Vilhjálms Stefánssonar. Evelyn verður sárt saknað af öllum þeim sem áttu því láni að fagna að kynnast henni.

Ráðstefna: 2010 State of the Arctic Conference
Smellið hér til að sjá nánari upplýsingar um ráðstefnuna, skráningu og skil á útdráttum.

Nýr forstöðumaður Norrænu stofnunarinnar á Grænlandi/NAPA
Leise Johnsen hefur verið ráðin forstöðumaður Norrænu stofnunarinnar á Grænlandi/NAPA frá og með 15. febrúar 2010. Sjá fréttatilkynningu á dönsku og grænlensku.

Alþjóðlegt verkefni um stjórnun á norðurheimskautssvæðinu
Stofnun Vilhjálms Stefánssonar tekur þátt í alþjóðlegu verkefni um stjórnun á norðurheimskautssvæðinu (e. Arctic

Governance Project). Verkefnið er samstarf Samastofnunarinnar við Háskólann í Tromsø, Noregi, Heinz stofnunarinnar í BNA, Norðurslóðastofnunarinnar í Rovaniemi í Finnlandi og Stofnunar Vilhjálms Stefánssonar á Akureyri. Markmið verkefnisins er að leiða saman fræðimenn og stefnumótendur við að skilgreina brýnustu viðfangsefni sem varða stjórnun á Norðurslóðum á tímum örra breytinga í náttúru og samfélögum og að leita skapandi lausna til sjálfbærrar framtíðar á svæðinu. Að verkefninu koma fjölmargir norðurslóðafræðingar en Níels Einarsson forstöðumaður Stofnunar Vilhjálms Stefánssonar er í hópi vísindalegra ráðgjafa verkefnisins. Nánari upplýsingar um verkefnið er að finna á vefsíðunni www.arcticgovernance.org.

Fréttabréf FISHERNET
Gefið hefur verið út fyrsta fréttablað FISHERNET, Evrópuverkefnis um fiskveiðimenningu sem Stofnun Vilhjálms Stefánssonar tekur þátt í.

Ný vefsíða: Globalis
Félag Sameinuðu þjóðanna á Íslandi hefur opnað fræðslu- og upplýsingavefinn Globalis á vefslóðinni www.globalis.is.

Sameinuðu þjóðirnar og aðrar alþjóðastofnanir safna árlega miklu magni tölfræðilegra upplýsinga frá öllum ríkjum og þjóðum í heiminum. Um er að ræða tölfræði um breitt svið ólíkra málefna sem gjarnan birtist í stórum skýrslum og töflum. Með Globalis hefur þessi tölfræði verið gerð aðgengileg með skýrari og myndrænni hætti. Globalis inniheldur stóran gagnagrunn þar sem unnið hefur verið úr tölfræði Sameinuðu þjóðanna og hún flokkuð eftir efnisflokkum. Þar er að finna upplýsingasíður um öll aðildarríki Sameinuðu þjóðanna, staðreyndir um átök í heiminum og heimskort með ólíkum landfræðilegum gögnum, svo eitthvað sé nefnt. Úr þessum grunni er með fáum músarsmellum hægt að sækja myndræn gögn sem sýna stöðu mála í ólíkum málaflokkum.

Globalis er samstarfsverkefni Félaga Sameinuðu þjóðanna á Norðurlöndunum. Félag Sameinuðu þjóðanna á Íslandi hefur umsjón með íslenskri útgáfu vefsins.

Kynning á Þróunarskýrslu Sameinuðu þjóðanna
Félag Sameinuðu þjóðanna á Íslandi verður með kynningu á Þróunarskýrslu SÞ mánudaginn 5. október kl. 12:00 í Norræna húsinu. Að þessu sinni er umfjöllunarefnið Overcoming Barriers: Human Mobility and Development. Skýrslan fjallar um fólksflutninga í sinni víðustu mynd, réttindi innflytjenda og áhrif þeirra á heimaland og komuland. Á fundinum verður enskri samantekt skýrslunnar dreift ókeypis. Einnig verður mögulegt að nálgast eintök af skýrslunni sjálfri. Fundarstjóri er Tómas Hafliðason. Að erindum loknum er opnað fyrir spurningar. Allir eru velkomnir og aðgangur er ókeypis.
Dagskrá:
- Formaður Félags SÞ á Íslandi, Ólafur Örn Haraldsson, setur fundinn
- Hulda Guðrún Gunnarsdóttir, sérfræðingur í innflytjendamálum, kynnir helstu niðurstöður skýrslunnar
- Amal Tamimi, varaformaður innflytjendaráðs: Ástand innflytjendamála á Íslandi í dag
- Ágúst Þór Árnason, brautarstjóri við lagadeild Háskólans á Akureyri: Flóttamenn, innflytjendur og aðkomufólk - Réttindi eða mannréttindi

Fyrirlestur og opnun sýningar í Honningsvåg í Noregi
Fimmtudaginn 24. september 2009 flytur dr. Jón Haukur Ingimundarson frá Stofnun Vilhjálms Stefánssonar fyrirlestur um Ísland, loftslagsbreytingar og Heimskautslöndin unaðslegu á norsku vísindadögunum, sem haldnir eru í Honningsvåg í Noregi og að þessu sinni tileinkaðir lífvænlegum strandsamfélögum.

Jafnframt verður opnuð sýning á ljósmyndum og dagbókartextum Vilhjálms Stefánssonar, sem eru grunnurinn í farandsýningu stofnunarinnar, Heimsskautslöndin unaðslegu (The Friendly Arctic), sem einnig er aðgengileg sem vefsýning.

Bókasafn stofnunarinnar fær gjöf
Nýlega afhenti Haraldur Sigurðsson, fv. bankamaður á Akureyri stofnuninni að gjöf þann hluta bóka-, tímarita- og úrklippusafns síns sem fjallar um norðurslóðir, landkönnuði og skylt efni. Fyrir utan ýmsar bækur er þarna að finna úrklippur úr íslenskum dagblöðum frá árinu 1947 til 2009 og 37 hefti af National Geographic, þar sem sérstaklega er merkt við greinar er fjalla um ofangreint efni. Stofnunin kann Haraldi miklar þakkir fyrir gjöfina.

Ráðstefna: Environments, Movements, Narratives in the Circumpolar North
Skipuleggjendur ráðstefnunnar Environments, Movements, Narratives in the Circumpolar Nort, sem haldin verður í Rovaniemi í Finnlandi 28.-31. október 2009 lýsa eftir þátttöku nemenda. Nánari upplýsingar um ráðstefnuna hér.

Nemendur frá norðurslóðum og þeir sem áhuga hafa á hug- og félagsvísindum norðurslóða geta sótt um styrk frá National Science Foundation (NSF). Styrkurinn er fyrir ferðum, máltíðum og húsnæði. Umsækjendur skulu senda inn:
- kynningarbréf
- lýsingu á hvernig þátttaka í ráðstefnunni muni hafa áhrif á akademísk markmið og starfsferil.
- æviágrip (CV)
- stutt meðmælabréf frá prófessor eða öðrum sem umsækjandi hefur unnið náið með.
Umsóknarfrestur er til 14. september 2009. Nánari upplýsingar og umsókn: Karl Mertens, Boise State University, Department of Anthropology.

Ráðstefna um heimskautalögfræði
Dagana 10. - 12. september 2009 verður haldin í Háskólanum á Akureyri ráðstefna um heimskautalögfræði og er þetta í annað skipti sem ráðstefnan fer fram. Fyrirlesarar koma frá hinum ýmsu löndum en um alþjóðlega ráðstefnu er að ræða og fer hún alfarið fram á ensku. Ráðstefnan er opin öllum og ókeypis, en þeir sem hafa áhuga á að sækja hana eru beðnir um að skrá nafn sitt með því að senda póst á netfangið natalial@unak.is.
Sjá nánari upplýsingar hér.

Vefsíða ráðstefnunnar 2010 State of the Arctic Conference
Skipuleggjendur ráðstefnunnar 2010 State of the Arctic Conference hafa opnað vefsíðu. Þar lýsa þeir m.a. eftir hugmyndum um þemu, efni og uppbyggingu ráðstefnunnar. (19. ágúst 2009)

Fyrirlestur í Verinu á Sauðárkróki
Þriðjudaginn 18. ágúst kl.16:00 mun dr. Bruno Tremblay prófessor við Department of Atmospheric and Oceanic Science við McGill University í Kanada, vera með fyrirlestur á vegum Ósýnilega félagsins, Hafíssetursins og Háskólaseturs á Blönduósi. Fyrirlesturinn verður í Verinu, Háeyri 1 á Sauðárkróki og nefnist Rapid Sea Ice Decline in Summer Arctic Sea Ice Drift. Allir velkomnir!

Ráðstefna: Arctic Frontiers 2010
Ráðstefnan Arctic Frontiers 2010 verður haldin 27.-29. janúar 2010 í Tromsø í Noregi.Henni verður skipt í þrjá hluta: hafís og veðurfar, sjálfbær samfélög í norðri og breytingar á líffræðilegum fjölbreytileika hafsins. Allar upplýsingar má finna á heimasíðu ráðstefnunnar www.arcticfrontiers.com

Ráðstefna: 2010 State of the Arctic Conference
The State of the Arctic Conference verður haldin í Miami, BNA, dagana 16.-19. mars 2010. Þetta er alþjóðleg ráðstefna þar sem nýjustu upplýsingar um norðurheimsskautssvæðin, og framtíð og stefna norðurslóðavísinda verða til umræðu.

Upplýsingar um ráðstefnuna, skráningu og skil á útdráttum verður hægt að nálgast fljótlega í gegnum vefsíðu ARCUS (Arctic Research Consortium of the U.S.). Nánari upplýsingar má fá hjá Helen V. Wiggins, Arctic Research Consortium of the U.S. (ARCUS).